တရားရုံးက ဦးဆောင်သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး စမ်းသပ်အစီအစဉ်အကြောင်း သိကောင်းစရာ

14

ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ် တော်ချုပ်၏ “တရားရုံးက ဦးဆောင် သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး စမ်းသပ်အစီ အစဉ်” မိတ်ဆက်ရှင်းလင်းခြင်းအခမ်း အနားကို နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း ဗဟိုဌာန-၂ (MICC-2) ၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အခမ်းအနားတွင် ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ် ဦးထွန်းထွန်းဦး က အငြင်းပွားမှုများ ကို အခြားနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းခြင်းစနစ်သည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အများအပြားတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ယင်းစနစ်သည် နိုင်ငံရှိ အများပြည်သူအတွက် တရားမျှတမှု လက်လှမ်းမီရေး အတွက်သာမက စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများအတွက်ပါ အရေးပါသော လိုအပ်ချက် တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာလူမျိုးတို့သည်လည်း အငြင်းပွားမှုများကို ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ ဖြေရှင်းသည့် ဓလေ့ထုံးစံဖြင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးကြ သူများဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ တရားမ မှုခင်းများတွင် တရားရုံးက ဦးဆောင်သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးနိုင်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် ပထမ မဟာဗျူဟာစီမံကိန်း ကာလ (၂၀၁၅-၂၀၁၇)ကတည်းကပင် စတင်ဆောင် ရွက်ခဲ့ပြီး ဒုတိယမဟာဗျူ ဟာစီမံကိန်း ကာလ (၂၀၁၈-၂၀၂၂) တွင် အကောင် အထည်ဖော်ရန် သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက် မှစ၍ တရားမမှုများတွင် တရားရုံးက ဦးဆောင်သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး စမ်း သပ်အစီအစဉ်ကို နေပြည်တော်နယ်မြေ ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံး၊ တပ်ကုန်းမြို့ နယ်တရားရုံး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အတွင်း တောင်ငူခရိုင်တရားရုံးနှင့် တောင်ငူမြို့နယ်တရားရုံး တို့တွင် ဂျပန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အေဂျင်စီ(JICA)၏ ပူးပေါင်းကူညီမှုဖြင့် စတင် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိုအပ်နေသည့် Alternative Dispute Resolution (ADR) စနစ်အတွက် တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍ၏ ဦးဆောင် အကောင်အထည် ဖော်မှု ဖြစ်ပါသည်။

တရားမမှုများတွင် စေ့စပ်ဖြေ ရှင်းခြင်းဆိုသည်မှာ တရားမမှုအား တရားရုံး၌ စွဲဆိုပြီးနောက် နှစ်ဖက်အမှု သည်များ စုံလင်သည့်အခါ အမှုသည် များသည် ၎င်းတို့အကြား ဖြစ်ပွားနေ သော အငြင်းပွားမှုကို စေ့စပ်ဖြေရှင်း ပေးသူ၏ အကူအညီရယူလျက် ညှိနှိုင်း ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကျေနပ်လက်ခံနိုင်သည့် သဘောတူညီ ချက် (များ)ရရှိစေသည့် နည်းလမ်းပင် ဖြစ်သည်။

တရားရုံးသို့ စွဲဆိုလာသော တရားမမှုများအနက် မည်သည့်အမှု အမျိုးအစားများသည် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး နည်းလမ်းကို ဦးစွာအသုံးပြုရမည်ကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားရှိမည် ဖြစ်ပြီး၊ တရားမမှုတစ်မှုကို လက်ခံရရှိ သည့် တရားရုံးအနေဖြင့် မိမိလက်ခံရရှိသော တရားမမှုသည် ယင်းသတ်မှတ် အမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ဦးစွာစိစစ်ကာ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။

စေ့စပ်ဖြေရှင်းပေးသူအနေဖြင့် မိမိလက်ခံရရှိသော တရားမမှုတွင် အမှုသည်များအကြား အမှန်တကယ် အငြင်းပွားနေသည့် အကြောင်းအရာကို တတ်နိုင်သမျှ ဖော်ထုတ်ဖြေရှင်းပေးပြီး အမှုသည်နှစ်ဖက်စလုံးက ကျေနပ်လက်ခံနိုင်သည့် သဘောတူညီချက် ရရှိစေရန် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမည် ဖြစ်သည်။

စေ့စပ်ဖြေရှင်းပေးသူ ရှေ့မှောက်တွင် စေ့စပ်ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် ရရှိလာသော သဘောတူညီချက်သည် တရားသူကြီးက တရားမမှုအား စစ်ဆေးပြီး ချမှတ်သည့် စီရင်ချက်ကဲ့သို့ အာဏာသက်ရောက်မှုရှိစေရန် နည်း လမ်းတကျ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ သဘောတူညီချက်နှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုသူအပေါ် ဥပဒေနှင့်အညီ အရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ တရားမမှု များတွင် စေ့စပ်ဖြေရှင်းခြင်းအားဖြင့် အမှုသည်များအတွက် ထိရောက်သော အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိခံစားစေမည် ဖြစ်သည်။

တရားရုံး၌ စွဲဆိုသော တရားမ မှုများတွင် အမှု၏ အစောပိုင်း အဆင့်၌ နှစ်ဖက်အမှုသည်များသည် ၎င်းတို့ အကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော အငြင်းပွားမှုကို ဥပဒေနှင့်အညီ စေ့စပ်ဖြေရှင်း နိုင်ရန် တရားရုံးက ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေမူဘောင်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။

နိုင်ငံတကာ ကျင့်သုံးမှုများ အရ တရားမမှုများအား စေ့စပ်ဖြေရှင်းရာတွင် တရားရုံးတွင် စေ့စပ်ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် တရားရုံးပြင်ပတွင် စေ့စပ်ဖြေ ရှင်းခြင်းဟူ၍ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည့်စနစ်မှာ တရားမမှုများတွင် နှစ်ဖက်အမှုသည်စုံသည့်အခါ (သတ်မှတ်ချက်အရသော်လည်း ကောင်း၊ အမှုသည်များ၏ လွတ်လပ်သော သဘောဆန္ဒအရသော်လည်းကောင်း) အမှုသည်များသည် တရားရုံး ရှိ စေ့စပ်ဖြေရှင်းပေးသူရှေ့မှောက် စေ့စပ်ဖြေရှင်းသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် စနစ်အရ တရားမမှုများတွင် တရားရုံးက ဦးဆောင်၍ စေ့ စပ်ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် အခွင့်အာဏာကို ဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း၊ အခြားညွှန်ကြားချက်အရ သော်လည်းကောင်း အပ်နှင်းထားခြင်းမရှိပေ။ တရားမမှုများတွင် တရားရုံးက ပါဝင်၍ စေ့စပ်ဖြေရှင်းပေးခြင်းမပြုရဟု ဥပဒေအရတားမြစ်ထားခြင်းမရှိသော် လည်း အမှုအားကြားနာစစ်ဆေးလျက် ရှိသော တရားသူကြီးအနေဖြင့် ယင်းအမှုတွင် ၎င်းကိုယ်တိုင်ပါဝင် စေ့စပ် ဖြေရှင်းပေးခြင်းသည် အများပြည်သူ အနေဖြင့် တရားရုံး၏ ဆောင်ရွက်ချက် အပေါ် အထင်အမြင် လွဲမှားနိုင်ခြေရှိသည့်အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။

သို့အတွက် ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်အနေဖြင့် တရားမမှုများတွင် တရားရုံးက ဥပဒေနှင့် အညီ စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေမူဘောင်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေရန် အခြားနိုင်ငံများ တွင် ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် စေ့စပ်ဖြေ ရှင်းရေးစနစ် အမျိုးမျိုးအပေါ် လေ့လာသုံးသပ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေ အသီးသီးနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး နည်းလမ်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းအတွက် သင့်လျော်သည့် စနစ်တစ်ခု ချမှတ်ပြီးသည့်အခါ ယင်းစနစ်ကို ဥပဒေနှင့်အညီ ဆက် လက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ် သည့် ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ထုတ်ပြန်ရန် လိုအပ်သည့် ညွှန်ကြားချက်များ၊ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ကို ထုတ်ပြန်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်က နည်းလမ်းတကျ ဆက်လက်ဆောင် ရွက်မည်ဖြစ်သည်။

တရားမမှုတစ်မှုကို တရားရုံး တွင် စွဲဆိုပြီးနောက် အမှု၏ အစောပိုင်း အဆင့်တွင် တရားရုံးရှိ စေ့စပ်ဖြေရှင်း ပေးသူ၏ အကူအညီဖြင့် စေ့စပ် ဖြေရှင်းမည် ဆိုလျှင် ရရှိနိုင်သည့် ကောင်းကျိုးများမှာ –

စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး၏ အခြေခံ မူ အရ အများပြည်သူရှေ့ မှောက်တွင် ဆောင်ရွက်ရန် မလိုအပ်သည့် အတွက် မိမိထိန်းသိမ်းလိုသည့် သတင်း အချက်အလက်များကို လုံခြုံစွာလျှို့ဝှက်ထားနိုင်ခြင်း၊

တရားမမှုအား စေ့စပ်ဖြေရှင်းရာ တွင် လိုက်နာရမည့် သတ်မှတ်ချက်များကိုသာ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပြီး၊ အမှုသည်များ အနေဖြင့် မိမိတို့ တင်ပြလိုသည့် အကြောင်းအရာများကို လွယ်ကူ ရိုးရှင်းစွာ တင်ပြပြောဆိုနိုင်ခြင်း၊

စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေးသည် ရိုးရှင်း သည့်စနစ်ဖြစ်၍ အမှုသည်များ သည် ၎င်းတို့အမှုတွင် လွယ်ကူစွာ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင် ခြင်း၊

အချိန်တိုအတွင်း ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစွာဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊

အမှုသည်များအနေဖြင့် မိမိတို့ အမှန်တကယ်ရယူလိုသည့် အခွင့်အရေးကို ကိုယ်တိုင် ညှိနှိုင်းရယူ နိုင်သည့်အတွက် စိတ်ကျေနပ်မှု မြင့်မားစေနိုင်ခြင်း၊

စေ့စပ်ဖြေရှင်းနေစဉ်အတွင်း အမှု သည်များအကြား အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းအဖြေရှာခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့ကြား ဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေနိုင်ခြင်း၊

စေ့စပ်ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် ရရှိသော သဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍ ချမှတ်သော အမိန့်သည် အပြီး ပြတ်ဖြစ်သည့်အတွက် အမှုကြန့်ကြာမှုကို လျော့ကျစေနိုင်သည့် အပြင်၊ အမှုလက်ကျန်လည်း လျော့ကျစေနိုင်ခြင်း စသည့် အားသာချက်များရရှိနိုင်ကြောင်း လေ့လာချက်များအရ သိရှိရပါသည်။

တရားမမှုအား စေ့စပ်ဖြေရှင်း ခြင်းသည် စေ့စပ်ဖြေရှင်းခြင်း အောင် မြင်သည့် အခြေအနေတွင် အမှုသည် များ၏ အငြင်းပွားမှုကို အချိန်တိုအတွင်း ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစွာဖြင့် ဖြေရှင်းပေးသည်ဟု ဆိုနိုင်သဖြင့် တရားရုံးက ဦးဆောင်သည့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းရေး စမ်းသပ်အစီအစဉ်အား ကြိုဆိုပါသည်။

ကိုကိုဇော်(တရားရေး)

ထင်မြင်ချက်ရေးရန်

ထင်မြင်ချက်တခုခုရေးပါ
ကျေးဇူးပ​ြုပ​ြီး သင့်နာမည်ရိုက်ထည့်