fbpx
28.3 C
Mawlamyine, MM
Friday, June 22, 2018

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၁“

၁။ အစိုးရကျောင်း မော်လမြိုင်သည် မေ-၁၈၂၉ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မင်းတုန်းမင်းက မန္တလေး (ရတနာပုံ) ကို ၁၈၅၉-ခုတွင် တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့် ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့သစ်သည် ပဒေသရာဇ်ခေတ်မန္တလေးမြို့ထက် မြို့တော်နှစ် (၃ဝ) တိတိကြီးသည်။ ၁၈၂၆-ခုတွင် တံငါရွာကလေးမျှသာဖြစ်သော မော်လမြိုင်သည် တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး (၃) နှစ်အကြာ...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၉“

၆။ မော်လမြိုင်ဈေးများ။ မော်လမြိုင်ဈေးကြီး (အမှတ်-၁ ဈေးကြီး) ကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မိန်းဂေး (Maingy) လက်ထက် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်သည်။ ၁၈၄၈ - ခုတွင် ဈေးကြီးကို စူရထီကုန်သည်ကြီး (၅၁) ဦးဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ကုလားတန်းစုပေါင်းဈေးကုမ္ပဏီ (Kaladan United...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၈“

၅။ ပထမဦးဆုံးသကြားစက် မေ ၁၈၂၉ တွင် မော်လမြိုင်သည် တနင်္သာရီတစ်တိုင်းလုံး၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မြို့တော်ဟောင်းကျိုက္ခမီကား မြို့ပိုင် (မြို့အုပ်) အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ငယ်အဆင့်သို့ လျှောကျသွားသည်။ (လာမည့် မေ ၂ဝ၁၉ တွင် ခေတ်သစ်မော်လမြိုင်မြို့သက်သည် နှစ် (၁၉ဝ) တိတိပြည့်မည်ဖြစ်သည်။) မော်လမြိုင်တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် တနင်္သာရီတိုင်း၌ မြေလွတ်မြေရိုင်းများကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင် စီးပွားရေး-၁၇

တန်ဘိန်ဝှက်သည် ပထမဇနီးမှ ဖွားမြင်သော သမီးထွေး “ဒေါ်ကြူ“ အား အရက်နှင့် ပတ်သက်သော တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန် တာဝန်ပေးသည်။ မော်လမြိုင် လျောင်ချိုင်အရက်ချက်စက်ရုံမှ အိုပီအရက်ပြင်းများ တင်ဆောင်လာသော နွားလှည်း မုဒုံသို့ ရောက်သောအခါ အသင့်စီမံပြုလုပ်ထားသော (၂၅) ဂါလန်ခန့် စီဆန့်သော သစ်သားစည်ပြတ်များအတွင်းသို့ (၅) ဂါလန်စီလောင်းထည့်သည်...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၆

မစ္စတာလျောင်ချိုင်သည် သီပေါမင်းပါတော်မမူမီ (၁) နှစ်အလို ၁၈၈၄-ခုတွင် မော်လမြိုင် မုပွန်ရပ်ရှိ ပြင်သစ်လူမျိုး “လိမ္မော်ဇင်“ ပိုင် “ဖီးနစ်“ အရက်ချက်စက်ရုံကို ဝယ်ယူသည်။ ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် အရက်ချက်စက်ရုံ၏ လိုအပ်ချက်များကို အကွက်စေ့အောင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်သည်။ အစစအရာရာအဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ အရက်သုံးမျိုးကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဖီးနစ်ဝီစကီ...

ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်စီးပွားရေး – ၁၅

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေးတွင် အရက်ချက်လုပ်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသောလုပ်ငန်းမှာ လည်း အရေးပါသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် အရက်သေစာသောက်စားခြင်းကို မင်းမိန့်ဖြင့် တားမြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တားမြစ်ခြင်းမှာ အကြောင်းခဲ့မဟုတ်ချေ။ မိမိတို့အရင်စိုးစံသွားသော မင်းများ လက်ထက်တွင် မင်းနှင့်မင်းသားအချို့တို့သည် အရက်သေစာသောက်စားမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြပုံကို သမိုင်းအထောက်အထားတွေ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်ကြီးနှင့် မိဖုရားရှင်မိနောက်တို့၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရဲစွမ်းသတ္တိပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။ (၁၃)...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၄

မုတ္တမတိုက်ပွဲတွင် မွန်ပဒေသရာဇ်များ အချင်းချင်းစည်းလုံးညီညွတ်မှုမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ မုတ္တမမြို့စား “စောဗညား“ သည် သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ နှစ်မအကြီး “တလာကမူ“ မင်းသမီး၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့စား “ဗညားဦး“ မှာလည်း စောဗညား၏ ယောက်ဖဖြစ်သည်။ မင်းတရားရွှေထီး၏ တပ်များ မုတ္တမကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ထားစဉ်က မော်လမြိုင်မြို့စား ဗညားဦးသည် မုတ္တမမြို့စားကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၃

၄။ အရက်ချက်လုပ်ငန်း ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်ပြောင်းလေ့လာသောအခါ အင်းဝခေတ်တွင် “မင်းရဲကျော်စွာ“ သည် အရက်ကြောင့် ရေတိမ်နစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ငူခေတ်တွင် မင်းတရားရွှေထီးသည် အရက်ကြောင့်ပင်ဇာတ်သိမ်းမလှဖြစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် (၁၄ဝဝ-၁၄၂၂) နှင့် မိဖုရား “ရှင်မိနောက်“ တို့က ၁၃၉ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် “မင်းရဲကျော်စွာ“ ကို ဖွားမြင်သည်။ ၁၄ဝ၃-ခုတွင် ရခိုင်ဘုရင်...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၂“

၃။ သင်္ဘောဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းထွန်းကားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မည်သည့်နှစ်မှစ၍ ပင်လယ်ကူးကျွန်းလှေကြီးများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း၊ တိကျခိုင်မာသော သမိုင်းအထောက်အထားမတွေ့ရသေးချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ် (၁၅၉၉-၁၇၅၂) ကပင် အာရပ်ကုန်သည်များက တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတွင် သင်္ဘောများတည်ဆောက်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ပေါ်တူဂီပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများသည်လည်း လှိုင်းလေမိ၍ ပျက်စီးလျှင် မြိတ်မြို့သို့ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားများတွေ့ရသည်။ ဥရောပတိုက်သားတို့သည် ကျွန်းသစ်၏ ဂုဏ်သတ္တိကို မသိခင်က...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၁

ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ဦးမွန်ထော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၃၁ မတ် ၁၈၇၄ တွင် ကတိုးရွာရိှ ဦးမွန်ထော်အိမ်သို့ ကြွရောက်ပြီး ညနေစာစားသုံးခဲ့သည်။ နယ်မြေအခြေအနေနှင့် ဦးမွန်ထော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေတို့ကို ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာမေးမြန်းဆွေးနွေးရင်း တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦးသံယောဇဉ်ငြိတွယ်လာကြသည်။ နောက်တစ်နေ့ ၁ ဧပြီ ၁၈၇၄ (၁၂၃၅- ခုတန်ခူးလပြည့်နေ့) နံနက်တွင် ကျောင်းဒါယကာ ဦးတူက...
- Advertisement -

Latest article

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ မော်လမြိုင် စကားဝိုင်းနှင့် ထူးခြားချက် ၁၂ ရပ်

ဘာတွေဆွေးနွေးကြလဲ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် မွန်ပြည်နယ်ဒေသခံ ပြည်သူရှစ်ဦးတို့ ငြိမ်းချမ်းရေး စကားဝိုင်းကို ဇွန် ၁၄ ရက်က မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ် ဘက်စုံခန်းမ၌ အချိန် ၃ နာရီခန့်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးခဲ့သည့် ဒေသခံပြည်သူများတွင် ကရင်၊ ပအိုဝ်း၊ မွန်၊ ဗမာတိုင်းရင်းသား နှစ်ဦးစီ၊ စုစုပေါင်း ရှစ်ဦးပါဝင်ပြီး...

ထိုင်းမှတင်သွင်းလာသည့် အေးခဲကြက်အသဲမြစ်များကြောင့် ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းရှင်များ ဈေးကွက်မယှဉ်နိုင်

မော်လမြိုင်၊ ဇွန် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဝင်ရောက်လာသော အေးခဲကြက် အသဲအမြစ်များကြောင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လုပ်ငန်းရှင်များ ရောင်းအား ကျဆင်းလျက်ရှိကြောင်း မော်လမြိုင် မောင်ငံဈေးရှိ ကြက်သား ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များက ပြောဆိုသည်။ ထိုင်းမှအေးခဲကြက်အသဲအမြစ်များသည် ပြည်တွင်းရှိ ဈေးနှုန်းထက် ထက်ဝက်မက လျော့နည်းကြောင်း မောင်ငံဈေး မှ ကြက်သားရောင်းသူ မဌေးဌေးမြင့်က ပြောသည်။ “ထိုင်းကဝင်တဲ့ အသဲအမြစ်က တစ်ထောင်ဖိုးဆို အများကြီးရတယ်လေ၊ အစ်မတို့ဆီကထွက်တဲ့...

မြို့နယ်နိမိတ် တိုးချဲ့ရေးကိစ္စ စည်ပင်မှ ပဏာမခေါ်တွေ့

ချောင်းဆုံ ၊ ဇွန် ချောင်းဆုံမြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးနယ်နိမိတ် တိုးချဲ့ရန် လျာထားဧရိယာတွင် ပါဝင်သည့် ကျေးရွာ ၉ ရွာမှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ဇွန်လ ၁၂ ရက်တွင် စည်ပင်ဌာနက ခေါ်ယူတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးသည်။ “မုရစ်ကြီး ၊ ခရိုက်သစ် ၊ ကွမ်သဲ ၊ မရမ်း ၊ ကုလားတို့...
- Advertisement -