fbpx
24 C
Mawlamyine, MM
Monday, July 16, 2018

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၃“

မော်လမြိုင်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း မဂ္ဂဇင်း (The Goverment High School Magazine) ပထမတွဲ - အမှတ် - ၁ ကို ၁၂၉၄-ခု တပေါင်းလ၊ မတ် ၁၉၃၃ တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအယ်ဒီတာမှာ ဦးဘဘွား (B.A, M.Ed)...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၂“

၁၈၃၆-ခုတွင် မော်လမြိုင်အစိုးရကျောင်းကို ပိတ်လိုက်ရသောအခါ ကျောင်းအုပ်ကြီး စီဖာဘဲနက် (Cephas Benett) အလုပ်မှ နှုတ်ထွက်သွားသည်။ မကြာမီမှာပင် ဘဲနက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသတင်းစာဖြစ်သော မော်လမြိုင်ကရော်နီကယ် (Maulmain Chroniale) သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာဖြစ်လာသည်။ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မစ္စတာဘဲနက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်သည်။ စက်ဆရာဂျွန်အိပ်၊ ဂျွန်စလာနှင့်...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၁“

၁။ အစိုးရကျောင်း မော်လမြိုင်သည် မေ-၁၈၂၉ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မင်းတုန်းမင်းက မန္တလေး (ရတနာပုံ) ကို ၁၈၅၉-ခုတွင် တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့် ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့သစ်သည် ပဒေသရာဇ်ခေတ်မန္တလေးမြို့ထက် မြို့တော်နှစ် (၃ဝ) တိတိကြီးသည်။ ၁၈၂၆-ခုတွင် တံငါရွာကလေးမျှသာဖြစ်သော မော်လမြိုင်သည် တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး (၃) နှစ်အကြာ...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၉“

၆။ မော်လမြိုင်ဈေးများ။ မော်လမြိုင်ဈေးကြီး (အမှတ်-၁ ဈေးကြီး) ကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မိန်းဂေး (Maingy) လက်ထက် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်သည်။ ၁၈၄၈ - ခုတွင် ဈေးကြီးကို စူရထီကုန်သည်ကြီး (၅၁) ဦးဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ကုလားတန်းစုပေါင်းဈေးကုမ္ပဏီ (Kaladan United...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၈“

၅။ ပထမဦးဆုံးသကြားစက် မေ ၁၈၂၉ တွင် မော်လမြိုင်သည် တနင်္သာရီတစ်တိုင်းလုံး၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မြို့တော်ဟောင်းကျိုက္ခမီကား မြို့ပိုင် (မြို့အုပ်) အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ငယ်အဆင့်သို့ လျှောကျသွားသည်။ (လာမည့် မေ ၂ဝ၁၉ တွင် ခေတ်သစ်မော်လမြိုင်မြို့သက်သည် နှစ် (၁၉ဝ) တိတိပြည့်မည်ဖြစ်သည်။) မော်လမြိုင်တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် တနင်္သာရီတိုင်း၌ မြေလွတ်မြေရိုင်းများကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင် စီးပွားရေး-၁၇

တန်ဘိန်ဝှက်သည် ပထမဇနီးမှ ဖွားမြင်သော သမီးထွေး “ဒေါ်ကြူ“ အား အရက်နှင့် ပတ်သက်သော တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန် တာဝန်ပေးသည်။ မော်လမြိုင် လျောင်ချိုင်အရက်ချက်စက်ရုံမှ အိုပီအရက်ပြင်းများ တင်ဆောင်လာသော နွားလှည်း မုဒုံသို့ ရောက်သောအခါ အသင့်စီမံပြုလုပ်ထားသော (၂၅) ဂါလန်ခန့် စီဆန့်သော သစ်သားစည်ပြတ်များအတွင်းသို့ (၅) ဂါလန်စီလောင်းထည့်သည်...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၆

မစ္စတာလျောင်ချိုင်သည် သီပေါမင်းပါတော်မမူမီ (၁) နှစ်အလို ၁၈၈၄-ခုတွင် မော်လမြိုင် မုပွန်ရပ်ရှိ ပြင်သစ်လူမျိုး “လိမ္မော်ဇင်“ ပိုင် “ဖီးနစ်“ အရက်ချက်စက်ရုံကို ဝယ်ယူသည်။ ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် အရက်ချက်စက်ရုံ၏ လိုအပ်ချက်များကို အကွက်စေ့အောင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်သည်။ အစစအရာရာအဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ အရက်သုံးမျိုးကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဖီးနစ်ဝီစကီ...

ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်စီးပွားရေး – ၁၅

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေးတွင် အရက်ချက်လုပ်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသောလုပ်ငန်းမှာ လည်း အရေးပါသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် အရက်သေစာသောက်စားခြင်းကို မင်းမိန့်ဖြင့် တားမြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တားမြစ်ခြင်းမှာ အကြောင်းခဲ့မဟုတ်ချေ။ မိမိတို့အရင်စိုးစံသွားသော မင်းများ လက်ထက်တွင် မင်းနှင့်မင်းသားအချို့တို့သည် အရက်သေစာသောက်စားမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြပုံကို သမိုင်းအထောက်အထားတွေ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်ကြီးနှင့် မိဖုရားရှင်မိနောက်တို့၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရဲစွမ်းသတ္တိပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။ (၁၃)...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၄

မုတ္တမတိုက်ပွဲတွင် မွန်ပဒေသရာဇ်များ အချင်းချင်းစည်းလုံးညီညွတ်မှုမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ မုတ္တမမြို့စား “စောဗညား“ သည် သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ နှစ်မအကြီး “တလာကမူ“ မင်းသမီး၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့စား “ဗညားဦး“ မှာလည်း စောဗညား၏ ယောက်ဖဖြစ်သည်။ မင်းတရားရွှေထီး၏ တပ်များ မုတ္တမကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ထားစဉ်က မော်လမြိုင်မြို့စား ဗညားဦးသည် မုတ္တမမြို့စားကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၃

၄။ အရက်ချက်လုပ်ငန်း ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်ပြောင်းလေ့လာသောအခါ အင်းဝခေတ်တွင် “မင်းရဲကျော်စွာ“ သည် အရက်ကြောင့် ရေတိမ်နစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ငူခေတ်တွင် မင်းတရားရွှေထီးသည် အရက်ကြောင့်ပင်ဇာတ်သိမ်းမလှဖြစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် (၁၄ဝဝ-၁၄၂၂) နှင့် မိဖုရား “ရှင်မိနောက်“ တို့က ၁၃၉ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် “မင်းရဲကျော်စွာ“ ကို ဖွားမြင်သည်။ ၁၄ဝ၃-ခုတွင် ရခိုင်ဘုရင်...
- Advertisement -

Latest article

မွန်ပါတီ ပေါင်းစည်းရေး အထူးသတိပြုစရာ

မွန်နိုင်ငံရေး ပါတီ နှစ်ခု ဖြစ်သော မွန်အမျိုးသားပါတီနှင့် မွန်ဒေသလုံး ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီတို့ မကြာခင် ပေါင်းစည်းတော့မည်ဟု နှစ်ဖက်ပါတီ တာဝန်ရှိသူက ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့ပြီ။ တစ်ဖက်တွင်လည်း မွန်အမျိုးသား ကိုယ်စားပြု ပါတီ တည်ထောင်လိုသူများကလည်း ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၌ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်မည့် အရေးကို...

မော်လမြိုင်ဆေးရုံကြီးမှာ….အခမဲ့ရနိုင်တဲ့-မရနိုင်မယ့် အရာတွေ

မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ဆေးရုံကြီးဝင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လိုက်သည်နှင့် ဆိုင်ကယ်ရပ်နားရန် ယာဉ်အပ်နှံခအဖြစ် ငွေကျပ် ၂၀၀ ကုန်ကျနိုင်သည့် ဆေးရုံတွင် အခမဲ့ ရယူနိုင်သော ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်းအချို့ကလည်း အသေအချာ ရှိနေပါသည်။   အခမဲ့ရနိုင်တာ/မရနိုင်တာ “နိုင်ငံတော်က ပေးတဲ့ ဆေးတွေနဲ့ ဆေးကုမ္ပဏီတွေက ကျွန်တော်တို့ တင်ဒါခေါ် ဝယ်ယူထားတဲ့ ဆေးတွေကို အခမဲ့ပေးတယ်။ မရှိတဲ့...

တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်ချက် မြင့်မားစေရန် မိဘများ ကူညီရန် လို

မော်လမြိုင်၊ ဇူလိုင် မွန်ပြည်နယ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်ချက်မြင့်မားစေရန်အတွက် ဆရာ၊ဆရာမများသာမက မိဘများ၏ အကူအညီ ပါဝင်ရန် များစွာလိုအပ်လျှက်ရှိကြောင်း ကျိုက်မရောမြို့နယ်ပညာရေးမှူး၊ ဦးငွေဝင်းက ပြောကြားသည်။ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ကော့ပနာကျေးရွာ၊ အခြေခံအထက်တန်းကျောင်း(ခွဲ) အတွင်း ဟင်္သာခန်းမဆောင်တွင် ဇူလိုင်လ ၄ရက်က ကျင်းပသော တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောက်ချက်မြင့်မားရေးဟောပြောပွဲ၌ ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ “အောင်ချက်မြင့်တက်လာဖို့ဆိုတာက ကျောင်းသားတွေ၊ ဆရာ၊ဆရာမတွေမှာပဲ တာဝန်ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး၊...
- Advertisement -