သေချာသူများ

တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲအောင်စာရင်းထွက်တာ သိလိုက်ရချိန်မှာ ငယ်ဘ၀ ပဉ္စမတန်းတုန်းကအဖြစ်တွေကို ကျွန်တော်သွားသတိရတယ်။ အောင်စာရင်းထွက်တဲ့နေ့မှာ မိမိကိုယ်မိမိ သိပ်သေချာနေလို့ အောင်စာရင်းတောင် သွားမကြည့်ခဲ့ပါဘူး။ အောင်စာရင်းကြည့်ပြီးပြန်လာတဲ့ သူငယ်ချင်းက ``ဟေ့ကောင် - နင်အောင်တယ်´´ ဆိုပြီး ကျွန်တော့ကို လာပြောတယ်။ ကျွန်တော်က ခေါင်းညိတ်ပြီး ပြုံးပြလိုက်တယ်။ ဒီသတင်းကြောင့် ဝမ်းမသာမိသလို အံ့လည်း...

အစရိုးသော ရွာသားများ

လွန်ခဲ့သော နှစ်တစ်ရာခန့်က ကြက်တောရွာသားများ ရိုးသားခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က ရွှေမှန်ကင်း အစစ် ထင်းဖြစ်ခဲ့ရလေသောကြောင့် တခြားရွာသားများ လာရောက်ဗိုလ်ကျစိုးမိုးမှုကို စည်းလုံးခြင်းသည် အင်အားဆိုသောစကားနှင့်အညီ စုပေါင်းတွန်းလှန် ရွာကိုပြန်ယူရင်း ပြောင်းလဲနေသော ခေတ်စနစ်နှင့်အညီ ရွာအကျိုးအတွက် အားကျိုးမာန်တက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပေသည်။ ရွာတစ်ရွာတည်လျှင် ကောင်းသူများချည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်မဟုတ်။ ဆိုးသွမ်းသူ ကိုယ်ကျိုးရှာသူများရှိတတ်သကဲ့သို့ အလွန်သနားစရာကောင်း...

ကိုယ့်လူများနှင့် အဆဲပြိုင်ပွဲ

ကြက်ဆူတောရွာသားများကြား အရှင်သန်ဆုံး အတိုးတက်ဆုံး အဖွံ့ဖြိုးဆုံးအခြေအနေကို ပြပါဆို လျင် ဂန္တဝင်မြောက် ရသမြောက်ဆဲဆိုတတ်ခြင်းကို ဖော်ပြရပေလိမ့်မည်။ ကြက်ဆူတောရွာသားများကား ခေသူများမဟုတ်ကြချေ။ တစ်ယောက်ထဲနေလျင် ဖေ့စဘုတ်ကြည့်၍ အဆဲကျင့်ကြသည်။တစ်မျိုးတည်းကို မရိုးရအောင် အသံကွဲ အဆင်တူဖြစ်အောင် ဆဲဆိုကြသည်။ ကြက်ဆူတောသားနှစ်ယောက်ဖြစ်လာလျင် ပြ ဿနာကို ဘက်ထရီမီးထွန်း၍ လိုုက်ရှာတတ်ကြသည်။ အဲ...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၃“

မော်လမြိုင်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း မဂ္ဂဇင်း (The Goverment High School Magazine) ပထမတွဲ - အမှတ် - ၁ ကို ၁၂၉၄-ခု တပေါင်းလ၊ မတ် ၁၉၃၃ တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအယ်ဒီတာမှာ ဦးဘဘွား (B.A, M.Ed)...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၂“

၁၈၃၆-ခုတွင် မော်လမြိုင်အစိုးရကျောင်းကို ပိတ်လိုက်ရသောအခါ ကျောင်းအုပ်ကြီး စီဖာဘဲနက် (Cephas Benett) အလုပ်မှ နှုတ်ထွက်သွားသည်။ မကြာမီမှာပင် ဘဲနက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသတင်းစာဖြစ်သော မော်လမြိုင်ကရော်နီကယ် (Maulmain Chroniale) သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာဖြစ်လာသည်။ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မစ္စတာဘဲနက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်သည်။ စက်ဆရာဂျွန်အိပ်၊ ဂျွန်စလာနှင့်...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်ပညာရေး-၁“

၁။ အစိုးရကျောင်း မော်လမြိုင်သည် မေ-၁၈၂၉ တွင် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မင်းတုန်းမင်းက မန္တလေး (ရတနာပုံ) ကို ၁၈၅၉-ခုတွင် တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့် ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့သစ်သည် ပဒေသရာဇ်ခေတ်မန္တလေးမြို့ထက် မြို့တော်နှစ် (၃ဝ) တိတိကြီးသည်။ ၁၈၂၆-ခုတွင် တံငါရွာကလေးမျှသာဖြစ်သော မော်လမြိုင်သည် တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး (၃) နှစ်အကြာ...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၉“

၆။ မော်လမြိုင်ဈေးများ။ မော်လမြိုင်ဈေးကြီး (အမှတ်-၁ ဈေးကြီး) ကို ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မိန်းဂေး (Maingy) လက်ထက် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်သည်။ ၁၈၄၈ - ခုတွင် ဈေးကြီးကို စူရထီကုန်သည်ကြီး (၅၁) ဦးဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ကုလားတန်းစုပေါင်းဈေးကုမ္ပဏီ (Kaladan United...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၈“

၅။ ပထမဦးဆုံးသကြားစက် မေ ၁၈၂၉ တွင် မော်လမြိုင်သည် တနင်္သာရီတစ်တိုင်းလုံး၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ မြို့တော်ဟောင်းကျိုက္ခမီကား မြို့ပိုင် (မြို့အုပ်) အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ငယ်အဆင့်သို့ လျှောကျသွားသည်။ (လာမည့် မေ ၂ဝ၁၉ တွင် ခေတ်သစ်မော်လမြိုင်မြို့သက်သည် နှစ် (၁၉ဝ) တိတိပြည့်မည်ဖြစ်သည်။) မော်လမြိုင်တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် တနင်္သာရီတိုင်း၌ မြေလွတ်မြေရိုင်းများကို...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင် စီးပွားရေး-၁၇

တန်ဘိန်ဝှက်သည် ပထမဇနီးမှ ဖွားမြင်သော သမီးထွေး “ဒေါ်ကြူ“ အား အရက်နှင့် ပတ်သက်သော တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရန် တာဝန်ပေးသည်။ မော်လမြိုင် လျောင်ချိုင်အရက်ချက်စက်ရုံမှ အိုပီအရက်ပြင်းများ တင်ဆောင်လာသော နွားလှည်း မုဒုံသို့ ရောက်သောအခါ အသင့်စီမံပြုလုပ်ထားသော (၂၅) ဂါလန်ခန့် စီဆန့်သော သစ်သားစည်ပြတ်များအတွင်းသို့ (၅) ဂါလန်စီလောင်းထည့်သည်...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၆

မစ္စတာလျောင်ချိုင်သည် သီပေါမင်းပါတော်မမူမီ (၁) နှစ်အလို ၁၈၈၄-ခုတွင် မော်လမြိုင် မုပွန်ရပ်ရှိ ပြင်သစ်လူမျိုး “လိမ္မော်ဇင်“ ပိုင် “ဖီးနစ်“ အရက်ချက်စက်ရုံကို ဝယ်ယူသည်။ ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးနောက် အရက်ချက်စက်ရုံ၏ လိုအပ်ချက်များကို အကွက်စေ့အောင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်သည်။ အစစအရာရာအဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ အရက်သုံးမျိုးကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဖီးနစ်ဝီစကီ...