ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၃

၄။ အရက်ချက်လုပ်ငန်း ပဒေသရာဇ်ခေတ်မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြန်ပြောင်းလေ့လာသောအခါ အင်းဝခေတ်တွင် “မင်းရဲကျော်စွာ“ သည် အရက်ကြောင့် ရေတိမ်နစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ငူခေတ်တွင် မင်းတရားရွှေထီးသည် အရက်ကြောင့်ပင်ဇာတ်သိမ်းမလှဖြစ်ခဲ့ရသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် (၁၄ဝဝ-၁၄၂၂) နှင့် မိဖုရား “ရှင်မိနောက်“ တို့က ၁၃၉ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် “မင်းရဲကျော်စွာ“ ကို ဖွားမြင်သည်။ ၁၄ဝ၃-ခုတွင် ရခိုင်ဘုရင်...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၂“

၃။ သင်္ဘောဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းထွန်းကားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မည်သည့်နှစ်မှစ၍ ပင်လယ်ကူးကျွန်းလှေကြီးများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း၊ တိကျခိုင်မာသော သမိုင်းအထောက်အထားမတွေ့ရသေးချေ။ ညောင်ရမ်းခေတ် (၁၅၉၉-၁၇၅၂) ကပင် အာရပ်ကုန်သည်များက တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတွင် သင်္ဘောများတည်ဆောက်ခဲ့ကြကြောင်း၊ ပေါ်တူဂီပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများသည်လည်း လှိုင်းလေမိ၍ ပျက်စီးလျှင် မြိတ်မြို့သို့ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားများတွေ့ရသည်။ ဥရောပတိုက်သားတို့သည် ကျွန်းသစ်၏ ဂုဏ်သတ္တိကို မသိခင်က...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁၁

ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ဦးမွန်ထော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ၃၁ မတ် ၁၈၇၄ တွင် ကတိုးရွာရိှ ဦးမွန်ထော်အိမ်သို့ ကြွရောက်ပြီး ညနေစာစားသုံးခဲ့သည်။ နယ်မြေအခြေအနေနှင့် ဦးမွန်ထော်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေတို့ကို ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာမေးမြန်းဆွေးနွေးရင်း တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦးသံယောဇဉ်ငြိတွယ်လာကြသည်။ နောက်တစ်နေ့ ၁ ဧပြီ ၁၈၇၄ (၁၂၃၅- ခုတန်ခူးလပြည့်နေ့) နံနက်တွင် ကျောင်းဒါယကာ ဦးတူက...

“ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၁ဝ“

ဦးမွန်ထော်သည် ယိုးဒယားပြည်ဇင်းမယ်မြို့တွင် တစ်လခန့်နေထိုင်ပြီး၊ သစ်လုပ်ငန်းအခြေအနေအရပ်ရပ်ကို လေ့လာသည်။ ဦးမွန်ထော်သည် မော်လမြိုင်သို့ ပြန်ခါနီးတွင် ဦးရှမ်းကလေးကို အဖော်ပြု၍ ဇင်းမယ်မင်းထံဝင်ရောက်ဖူးမြော်နှုတ်ဆက်သည်။ ဇင်းမယ်မင်းက ဦးမွန်ထော်အား “ဘယ်မှာနေ၍ ဘာအလုပ်လုပ်ပါသလဲ“ ဟု မေးမြန်းသည်။ ဦးမွန်ထော်က “မော်လမြိုင်အနီး“ ကတိုးရွာမှာ နေထိုင်ပြီး သစ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ပါသည်ဘုရား“ ဟု ပြန်လည်လျှောက်ထားသည်။ ဇင်းမယ်မင်းက...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၉

ခွေးသေကောင်ပုပ်မြင်လျှင် လင်းတများဝဲပျံရောက်ရှိဝိုင်းအုံလာကြသကဲ့သို့ ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းအရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးဝေစည်ရာ မော်လမြိုင်သို့ ဥရောပအရင်းရှင် ကုမ္ပဏီကြီးများ အလုအယက်ဝင်ရောက်လာကြသည်။  ၁။ ဘုံဘေးဘားမားကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း (The Bombay Burmah Trading Coporation) ၂။ ဘတ်ခနင်ကုမ္ပဏီ (Buchanant Co.) ၃။ ဖူးကားကုမ္ပဏီ (Foucart Co.) ၄။...

ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်စီးပွားရေး – ၈

ကျွန်းသစ်ကို ဘုရင်ပိုင်သည့် အစဉ်အလာသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျလက်ထက်၊ ၁၇၅၂- ခုတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ နန်းတက်သည့် နှစ်မှာပင် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်သည်ကို အထောက်အထားပြု၍ ကျွန်းသစ်၏ တန်ဖိုးကို သိရှိကြောင်း ထင်ရှားသည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးစီးပွားရေးတွင်လည်းကောင်း၊ ကျွန်းသစ်၏ အရေးပါပုံကို သိရှိပြီး ဖြစ်ကြောင်း...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၇

(ခ) ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်း ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းသည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလမော်လမြိုင်စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းမှ အမျိုးအစားကောင်းသော ကျွန်းသစ်အများအပြားထွက်သည်။ (ကိုလိုနီခေတ် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် မျက်မှောက်ခေတ် မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ပါဝင်သည်။) ကိုလိုနီခေတ်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမှ အမျိုးအစားကောင်းသော ကျွန်းသစ်များကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာ့ကျွန်းသစ်ကို မက်မောတန်ဖိုးထားသည်။ လန်ဒန်မြို့ဘာမင်ဂန်...

ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်စီးပွားရေး-၆

၁၈၅ဝ - ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ ချစ်တီးများသည် မော်လမြိုင်ကို ဗဟိုပြု၍ ကျိုက္ခမီခရိုင်မှ လယ်သမားများ၏ ဂုတ်သွေးကို စုပ်၍ အမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၁ - ခုသို့ ရောက်သောအခါ ကျိုက္ခမီခရိုင်အပါအဝင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားမြေရှင်အရင်းရှင်ကလေးများနှင့် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်ကလေးများကိုသာမက လယ်သမားကိုပါ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မည့်အဖွဲ့ကြီး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ - ခုတွင်...

ကျူရှင်ပြဿနာ ဝိုင်းဝန်း အဖြေရှာကြစို့ရဲ့

ဒီနေ့လို မြို့နယ်ရုံး အစည်းအဝေးရှိသောနေ့များတွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးက ကျောင်း၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ကျွန်မအား လွှဲခဲ့လေ့ရှိပါသည်။ ဒီနေ့လည်း ခါတိုင်းကဲ့သို့ပင် စာသင်ခန်းဝင် သင်ကြားရုံသာမက ကျောင်းလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းရင်း နေ့လယ် ထမင်းစားကျောင်းဆင်းချိန်သို့ပင် ရောက်လို့လာလေပြီ။ ကလေးများ၊ ဆရာဆရာမများ၊ ရုံးဝန်ထမ်းများရှင်းချိန်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ယောက် ကလေးငယ်တစ်ယောက်ကို လက်ဆွဲလျက် ကျွန်မနားနေရာ ရုံးခန်းထဲ...

ရာပြည့်အကြို အမျိုးသားနေ့မှသည် ဖက်ဒရယ်ဆီ ချီနိုင်ပါစေ

နိုဝင်ဘာ ၁၃ ၊ ၂၀၁၇ နှစ်စဉ်၏ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် (၁၀) ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနေ့ ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ်တွင် ကျရောက်သည့် အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနား သည်ကား (၉၇) ကြိမ် မြောက်ပြီ ဖြစ်၍ ရာပြည့်အကြို အမျိုးသားနေ့ ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ ကမ္ဘာ့...

Latest article

ဖားကန့်တွင် နွံနစ်သဖြင့် အလုပ်သမား ၅ဝ ကျော် ပျောက်နေ

ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် ယမန့်နေ့ညက နွံအိုင်တစ်ခု ပြိုကျသဖြင့် နွံဖုံးလွှမ်းသွားသော ကျောက်စိမ်းတူးနေသည့်နေရာတွင်  လုပ်ကိုင်နေသူ ၅ဝ ထက် မနည်းကို ကယ်ဆယ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေကြောင်း၊  ရုပ်အလောင်း ၁ ခု ဆယ်ယူ ရရှိထားကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ယနေ့ ပြောသည်။ လုပ်ကွက်ဟောင်းတစ်ခုမှ အဆိုပါ နွံအိုင်သည် မြို့အနောက်ဘက်...

မွန်တွင် ယခုနှစ် သကြံန်ရက်အတွင်း မှုခင်း ၆၀ နီးပါး ဖြစ်ပွားခဲ့

မော်လမြိုင် ဧပြီ ယခုနှစ် မဟာသင်္ကြန်ကာလအတွင်း မွန်ပြည်နယ်၌ မှုခင်း ၅၉ မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း မွန်ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ထံမှ သိရသည်။ ဧပြီ ၁၃ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း လူသတ်မှု ၁ မှု၊ ခိုးမှု (ရိုးရိုး) ၂ မှု၊ ယာဉ်တိုက်မှု ၁၆မှု၊ နာကျင်စေမှု...

ကာလုံ ဖျက်သိမ်းရန် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ဆွေးနွေး

တစ်လကြာ ရပ်နားထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးပူးပေါင်းကော်မတီ အစည်းအဝေးကို နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အဆောက်အဦတွင် ယနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းက ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍ အခန်း(၅)ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ ဆွေးနွေးပွဲတွင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီကိုယ်စားပြုပြီး အစည်းအဝေး တက်ရောက်သည့်  ဦးအောင်ကျော်ဇံက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ...